Filed under: පුවත්, විශේෂාංග Tagged: දක්‍ෂිණ අධිවේගී මාර්ගය, Southern Expressway ]]> http://isitha.wordpress.com/2011/11/26/%e0%b6%af%e0%b6%9a%e0%b7%8a%e2%80%8d%e0%b7%82%e0%b7%92%e0%b6%ab-%e0%b6%85%e0%b6%b0%e0%b7%92%e0%b7%80%e0%b7%9a%e0%b6%9c%e0%b7%93-%e0%b6%b8%e0%b7%8f%e0%b6%bb%e0%b7%8a%e0%b6%9c%e0%b6%ba-southern-expres/feed/ 1 isitha http://isitha.wordpress.com/2011/11/22/%e0%b6%b8%e0%b7%83%e0%b7%8a-%e0%b6%b8%e0%b7%8f%e0%b6%82%e0%b7%81-%e0%b6%86%e0%b7%84%e0%b7%8f%e0%b6%bb%e0%b6%ba%e0%b6%a7-%e0%b6%9c%e0%b6%b1%e0%b7%8a%e0%b6%b1%e0%b7%80%e0%b7%8f%e0%b6%af-%e0%b6%b8/ http://isitha.wordpress.com/2011/11/22/%e0%b6%b8%e0%b7%83%e0%b7%8a-%e0%b6%b8%e0%b7%8f%e0%b6%82%e0%b7%81-%e0%b6%86%e0%b7%84%e0%b7%8f%e0%b6%bb%e0%b6%ba%e0%b6%a7-%e0%b6%9c%e0%b6%b1%e0%b7%8a%e0%b6%b1%e0%b7%80%e0%b7%8f%e0%b6%af-%e0%b6%b8/#comments Tue, 22 Nov 2011 16:28:36 +0000 ISITHA http://isitha.wordpress.com/?p=398 ]]>
Filed under: බුදු ද‍හම Tagged: නිර්මාන්ශ, මස් මාංශ ]]> http://isitha.wordpress.com/2011/11/22/%e0%b6%b8%e0%b7%83%e0%b7%8a-%e0%b6%b8%e0%b7%8f%e0%b6%82%e0%b7%81-%e0%b6%86%e0%b7%84%e0%b7%8f%e0%b6%bb%e0%b6%ba%e0%b6%a7-%e0%b6%9c%e0%b6%b1%e0%b7%8a%e0%b6%b1%e0%b7%80%e0%b7%8f%e0%b6%af-%e0%b6%b8/feed/ 0 isitha http://isitha.wordpress.com/2011/11/19/%e0%b7%83%e0%b7%92%e0%b6%82%e0%b7%84%e0%b6%bd-%e0%b6%b6%e0%b7%9e%e0%b6%af%e0%b7%8a%e0%b6%b0%e0%b6%ba%e0%b7%99%e0%b6%9a%e0%b7%8a-%e0%b7%80%e0%b7%93%e0%b6%b8-%e0%b6%ad%e0%b6%bb%e0%b6%b8%e0%b7%8a/ http://isitha.wordpress.com/2011/11/19/%e0%b7%83%e0%b7%92%e0%b6%82%e0%b7%84%e0%b6%bd-%e0%b6%b6%e0%b7%9e%e0%b6%af%e0%b7%8a%e0%b6%b0%e0%b6%ba%e0%b7%99%e0%b6%9a%e0%b7%8a-%e0%b7%80%e0%b7%93%e0%b6%b8-%e0%b6%ad%e0%b6%bb%e0%b6%b8%e0%b7%8a/#comments Sat, 19 Nov 2011 02:52:55 +0000 ISITHA http://isitha.wordpress.com/?p=395 ]]> සිංහල බෞද්ධයා යනු මානව ශිෂ්ටාචාරයේ ගහට පොත්ත ලෙස වඩාත් එකට බැදී ඇති වචන යුගලය යයි පැවසීම කිසි සෙත් අතිශෝක්තියක් නොවේ. මෙම අපූරු සුසංයෝගය නොවන්නට ථෙරවාද බුදුදහම මේ වන විටත් ලෝකයෙන් විනාශ වී යාමට බොහෝ දුරට ඉඩ තිබුණි. වර්තමාන ලෝක වාසීන් බුදු දහමින් යම් සිසිස්ලසක් ලබන්නේ යම් සේද එම සැනසුම් සුසුම් පොදක් පාසා එය දිවි හිමියෙන් රැකගෙන පෝෂණය කරන ලද්දා වූ සිංහල බෞද්ධයාට ඔවුන් ණය ගැති වන්නේය.

අප ගෞතම සම්මා සම්බුදුරජානන් වහන්සේගේ සද්ධර්මය භාරත වාසීන්ට රැකගත හැකි වූයේ ධර්මාශෝක රජ සමයෙන් අනතුරුව  ටික කලක් යනතුරු පමණි. ඉතා කෙටි කලකින්ම බුදු දහම ඇතුලතින් ආක්‍රමණයන්ට ලක්විණි. ඉන්දියාව තුල ථේරවාදය අභිබවා මහායාන දර්ශනය ප්‍රචලිත වීම එහි ප්‍රතිඵලය විය. එම අක් මුල් සිදුනු මහායාන දහම ඉතා සුළු කාලයකදී අන්‍යාගමිකයන්ගේ මතවාදමය ප්‍රහාර සහ බෞතිකමය ආක්‍රමණ හමුවේ ඉන්දියාවෙන් මුළු මනින්ම පාහේ විනාශ වී යන ලදී. වාසනාවකට, මෙම කාලය වන විට ධර්මාශෝක අධිරාජයා විසින් ධර්ම ප්‍රචාරය පිණිස යවනු ලැබූ ධර්ම දූත කණ්ඩායම් අතරින් ප්‍රධාන වූ මහින්ද මාහිමියන් ඇතුලත් කණ්ඩායම මානව වංස කතාවේ නව පරිච්චේදය අරබමින් බුදුදහම ශ්‍රී ලංකා වාසීන් අතර ස්ථාඵනය කර තිබුණි. මෙය ඉතිහාසයේ වඩාත් සාර්ථකම අවිහිංසාවාදී ධර්ම දූත මෙහෙවර ලෙස අදත් රන් අකුරින් ලිය වී ඇත. තම පුතුම ශ්‍රී ලංකාවේ ධර්ම දුත මෙහෙවරට තෝරාගැනීමම ධර්මාශෝක රජතුමා ශ්‍රී ලංකාව කෙරෙහි දැක්වූ සුවිශේෂිතාවට කදිම සාක්ෂියකි. නොබෝ කලකින්ම මිහිදු මහ රහතන් වහන්සේගේ ඉල්ලීම පරිදි සිය දියණිය වන සංඝමිත්තා මෙහෙණින් වහන්සේ ශ්‍රී ලංකාවට පිටත් කර එවන ලද්දේ බුදු හිමියන් උතුම් වූ සම්බුද්දත්වයට පත් වීමට සෙවන දුන් ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ දක්ෂිණ ශාකවක් ද සමගිනි. අද භාරත දේශයෙන් මෙම ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේ විනාශයට පත් වී ඇති මුත් සිංහල බෞද්ධයන්ට උරුමවූ එම බෝධියේ දක්ෂිණ ශාකව අදත් ලෝක බෞද්ධ යන්ගේ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වෙමින් අනුරාධපුර මහමෙව්නා උයනේ සුරැකිව පවතී.

භාරතයේ පසු කලක ඇති වූ අරාජිකත්වය හේතුවෙන් ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සුවාසුදහසක් ධර්මස්කන්දයෙහි පහස ලද වම් දළදා වහන්සේද කලිගු රට සිට ශ්‍රී ලංකාද්වීපයට වැඩමවන ලද අතර අදත් මහ නුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගයේ වැඩ වසයි.  එපමණක් නොව බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ සහ උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලාගේ සර්වඤ්ඤ ධාතූන් වහන්සේලාගෙන් වැඩි කොටසක්ද අදටත් සුරැකි ඇත්තේ මෙම සිංහල බෞද්ධ පින් බිමෙහිය. මෙවන් වූ පිනක් ලද අභිමානවත් ජාතියක් ලොවෙහි වෙනත් කොතැනක හෝ සිටීද?

මේ සියල්ලටම වඩා සිංහල බෞද්ධයා ලොවට උරුමකළ අනගිතම දායාදය නම් නිර්මලවූ ථෙරවාද බුදු දහම ග්‍රන්ථාරූඩ කරවා එය වර්තමාන මානවයාට ආරක්ෂා කර දීමයි. විසි වන ශතවර්ෂය මුල වන විට රටවල් කිහිපයක් තුල ථෙරවාද ත්‍රිපිටක ධර්මයේ කොටස් විසිර තිබුනද එය වඩාත් විශ්වසනීය හා නිවැරදි ලෙස සුරැකි තිබුනේ ශ්‍රී ලංකාවේය. අදටත් ලොව බොහෝ රට වල බාවිතා කරන ත්‍රිපිටක ධර්ම ග්‍රන්ථයන් ශ්‍රී ලංකාවේ මාතලේ අලූ විහාරයේ දී ග්‍රන්ථාරූඩ කරන ලද පාලි ත්‍රිපිටකයේ මූලික කොට කරන ලද පරිවර්තනයන්ය.

එදා බුදුන් උපන් දේශයේ සිට අප කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් වැඩ් අනුබුදු මිහිදු මා හිමියන්ට සිංහල බෞද්ධයන් ණය ගැති වන්නේ යම් සේද එමෙන් සිය දහස් ගුණයකින් ශ්‍රී සද්ධර්මය දිවි දෙවැනි කොට රැකගෙන එය ලොවට උරුම කර දුන් සිංහල බෞද්ධයන්ට සකල ලෝක වාසීන් ණයගැති වන්නේ ය.

බෞද්ධ දර්ශනය පෝෂණය කිරීමට හෙළ අටුවාචාරීන් වහන්සේලාගෙන් සිදු වූ මෙහෙයද අති මහත් ය. එදා දකුණු ඉන්දියාවේ සිට බුද්ධඝෝස හිමියන් පවා ලක්බිමට වඬින ලද්දේ හෙළ අටුවාව පිළිබද එකල අවට රජ්‍යන්හි පැතිර තිබු යශෝරාවය බව ඉතිහාස ග්‍රන්ථවල වාර්තා වී ඇත. එකල බුද්ධඝෝස හිමියන් ගේ  ලංකා ගමනේ ප්‍රධාන පරමාර්ථය වුයේද හෙලටුවාව මාගධී බසට පරිවර්තනය කර රැගෙන යමය.

බෞද්ධ සාහිත්‍යට සිංහල බෞද්ධයාගෙන් සිදු වූ පෝෂණය ලොව වෙනත් කිසිදු ජාතියකින් සිදු වේ නොමැත. පන්සීය පනස් ජාතක පොත් වහන්සේගේ පටන්, ලෝවැඩ සගරාව, බුදුගුනාලංකාරය, ගුත්තිල කාව්‍ය අදිය එදා මෙදා තුල බිහිවූ විශිෂ්ටතම බෞද්ධ සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථයන් බව අවිවාදිතය.

ලොව බටහිර ජාතීන් වල් වැදී සිටි යුගයේ රුවන්වැලි සය, අභයගිරිය වැනි යෝද නිර්මාණ සිංහල බෞද්ධයාගේ මහත් වූ ශ්‍රද්ධාවේ ප්‍රතිනිර්මනයන් විය. මහා මෙව්නාවේ සමාධි බුදු පිළිමය, පොළොන්නරුවේ  අවුකන පිළිම වහන්සේ ආදී මිනිස් සිත නිවා සනසලන්නාවූ ශ්‍රේෂ්ට නිර්මාණ ලොව අන් කිසිදු රටකින් හමුවේද?

බුදු දහමට පසුව බිහි වූ කිතු දහම, ඉස්ලාම් ආගම ආදියෙහි පවා ඉතිහාසය බොහෝ හිදැස් වලින් පිරි පවතිද්දී, ඊට බොහෝ කලකට පෙර බිහිවූ බුදු දහමේ ඉතිහාසය අඛණ්ඩව ගලා යන සේ අදටත් කියවිය හැක්කේ එය සිංහලයන්ගේ ඉතිහාසයට බද්ද වූ බැවිනි. ලෝක බෞද්ධ ඉතිහාසය ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමේදී විද්වතුන් විසින් වඩාත් විශ්වසනීය ලෙස පරිශීලනය කරන ලද්දේ සිංහලයාගේ ඉතිහාසය සහ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකයන්ය. ඉන්දියාවේ අශෝක අධිරාජ්‍යාගේ පාලන සාමය පිළිබද කාල නිර්ණය කිරීමේදී පවා ඉන්දියානු ඉතිහාසඤයන් පිහිට කරගනු ලැබුවේ සමාලීන සිංහල රජවරුන් පිළිබද වූ ලිඛිත ඉතිහාස ග්‍රන්ථයන් සහ පුර විද්‍යාත්මක සාධකයන් ය.

අප ශ්‍රේෂ්ට මුතු මිත්තන් විසින් දිවි දෙවෙනි කොට රැකගත් මෙම මහානර්ඝ බුදු දහම පිළිබද හැගීමක් අද ඇත්තේ අතලොස්සකට පමණි. ඇතැමෙක් අද බුදු දහම දකින්නේ පැරණි වටිනා පෙට්ටගමක් ලෙසය්. ඔවුන් මෙයන් නිසි ප්‍රයෝජනයක් නොගෙන එයට දුම් අල්ලමින් පුද පූජා කරමින් සිටීමට පමණක් පෙළබි තිබීම් ජාතියේ අවාසනාවකි. තවකෙකු බලා සිටින්නේ බටහිට උගතුන් ශ්‍රී සද්ධර්මය කියවා අවබෝධ කරගෙන උන්ගේ පර භාෂාවෙන් අපට නැවත උගන්වන තෙක් ය. තවත් මෝඩයන් පිරිසක් කට බලියාන බලා සිටින්නේ බටහිර විද්‍යාඥයන් බුදු දහම පරික්ෂනාගාරයක ඔප්පු කරන තුරුය.

සසර ගමනේදී සිංහල බෞද්ධයෙකු වීම තරම් වාසනාවක් සහ අභිමානයක් තවත් ඇත්දැයි ඔබට තවමත් නොතෙරෙය්ද? එවන් වාසනාවෙන් උපරිම ඵල ප්‍රයෝජන ලබාගනු වෙනුවට එයට පයින් ගසන පුද්ගලයාට තවත් කල්ප ගණනකට හෝ නිර්මලවූ බුදු දහම මුණ ගැසේ යයි සිතීමත් උගහටය.

- නාලක ගමගේ

තරු මල් යායම පොඩි කර අහස් විලේ
ඉර හඳ මිරිකා දිය කර සාගර යේ
අඳුරේ උන්නෙමි ලොවම එපා වී
මා හැර දා ඈ ගිය දවසේ ….. //

දුක පැවසූවෙමි අසනා කෙනක් නැති
පාලු මැකූවෙමි තනියට කෙනෙක් නැති
තැවුනේ දැවුනේ පිරිසිදු සිතකින්
එකම ලඳක් වෙත පෙම් කල උමතුවෙනි

තරු මල් යායම පොඩි කර අහස් විලේ …………………

නුවර උයන් මැද හමුවූ ලඳුන් ඇති
යටැසි බැලු නෙත් රහසින් කථා නැති
තැවුනේ දැවුනේ පිරිසිදු සිතකින්
එකම ලඳක් වෙත පෙම් කල නිසාවෙනි…..

තරු මල් යායම පොඩි කර අහස් විලේ ………………….

ගායනය – ගුණදාස කපුගේ ශූරීන්

පිපුණු මලක හැඩ දෑස සලා
සිතුම් විහඟ කැල වසඟ කලා
මඟතොට රැදි නෙත් දහක් වසා
මතකද අප නෙත් කතා කලා

කවුරුද ඔබ මා ඉන්නේ කොතැනා
නොම විමසා පෙම ඉඟිමැරුවා
සොඳුරු වසන්තෙක මොහොතක සුවපා
වෙන්වූවා අප සුසුම් දරා

පිපුණු මලක හැඩ

මතකේ මැවෙනා පෙර රූ ඡායා
හමුවේදෝ යලි සිත සනහා
ඔබෙ නමටයි මා පාරමි පුරණා
ඇසේවිදෝ මේ ගී මාලා

පිපුණු මලක හැඩ ……..

ගායනය හා සංගීතය : ශාලිත අබේවික්‍රම

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදා වහන්සේලා අතුරින් එක් දළදා වහන්සේ නමක් තවුතිසා දෙවු ලොවෙහිය,

තවත් දළදා වහන්සේ නමක් නා ලොවෙහිය, තවත් දළදා වහන්සේ නමක් ගන්ධාර දේශයෙහිය,

තවත් දළදා වහන්සේ නමක් සිංහල දේශයෙහිය.

වර්තමානයේ මෙම ප‍්‍රවාහන යන්ත‍්‍රවල වේගය සහ ප‍්‍රමාණාත්මක ඝනත්වය ඒවා උපද්දවනු ලැබූ තාක්ෂණයට හා චින්තනයට පාලනය කරගත නොහැකි ඉමකට වර්ධනය වී ගොස් ඇත. දිනකට සිදුවන ප‍්‍රවාහන අනතුරු මෙම අර්බුදය පෙන්වන එහි එක් පරාවර්තනයකි. අනෙක වන්නේ එම යන්ත‍්‍ර විසින් දවනු ලබන ඉන්ධනවල අතුරුඵල පරිසරය මත සිදු කරනු ලබන අගතියයි.

තරමක් දිගු කලකට ඉහත දිනෙක, මම, මහ පාරක බස් නැවතුමක, බසයක් එනතුරු බලා සිටින මගීන් අතර ඔවුනට මඳක් පිටතින් සිටුවනම රැඳී සිටියෙමි. පාරෙදී බස් නැවතුමට විරුද්ධ පැත්තේ කුඩා කඩ මණ්ඩියක් විය. මා අසලම, පසෙකින්, කුඩා දරුවෙක් වඩාගත් තරුණ වියේ කාන්තාවක් පාසැල් යන්නට ආසන්න වයසක වූ තවත් පිරිමි දරුවෙක් සමග සිටියෝ ය. පිරිමි දරුවා බස් නැවතුමේ සිටි අය දෙස හැරී බලමින් මව අසල රැඳී සිටියේ ය. හදිසියේම මව, පාරෙන් එගොඩ පැත්තේ වූ කඩ මණ්ඩියෙන් එළියට බැසගත් කෙනෙක් වෙත, පාර හරහා ගමන් කරන්නට වූවා ය. ඇය පාරෙන් එහා පැත්තට ගමන් කරනු ඇය අසල සිටියත්, පිරිමි දරුවා නොදැක්කේය. ඔහු තමා නරඹමින් සිටි වස්තූන්ගෙන් ඇස මිදුනු වහාම දුටුවේ තම මව පාරේ එහා පැත්තේ සිටින බවය. ක්ෂණයෙන් මව වෙත ගමන් කරන්නට ඔහු පාරට පනිනු මම දැක්කෙමි. ඒ සමගම පාරෙදී ලොරියක් ඔහු වෙත වේගයෙන් ඇදී එමින් තිබිණ. ක්ෂණයකින් දරුවා මාවෙත ඇදගනු ලැබ සිදු වන්නට තිබූ මහ අපලයෙන් ඔහු නිදහස් කරගනු ලැබිණ.

දරුවා එගොඩ සිටි මව වෙත ගෙන ගිය මම මවගෙන් ස්තූති පූර්වක වචනයක් පවා නොලද්දෙමි. ඒ වෙනුවට ඇය යාන්තමින් හිස ඔසවා මා දෙස බැලූවා පමණි.

‘‘ස්තූතියි’’, ‘‘බොහොම ස්තූතියි’’, ‘‘තෑන්ක් යූ’’ කියන්නට මා පටන් ගත්තේ කුමන කාලයේදී දැයි මම කාලය පීරන්නට පටන් ගත්තෙමි. එම කාලය මගේ ජීවිතයෙන් ඇරඹෙන්නේ පහේ ශිෂ්‍යත්වය සමත්ව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයකට ඇතුළත් වූ දින සිටය. මා හැදී වැඩුනු ඈත පිටිසර ප‍්‍රජාවට, උදව්වක් පදව්වක් කළ අයට ‘‘ස්තූතියි’’ යැයි තෙපළන, කෘතවේදීත්වය හුදු වචනයකට ගොනුකළ සම්ප‍්‍රදායක් නොපැවතිණ. පැවතියේ ‘‘මේ කරපු උදව්වට මතු මත්තේ වැඩි වැඩියෙන් ලැබෙන්නට  ඕනෑ’’, ‘‘මතු බුදු වෙන්ඩ  ඕනෑ’’, ‘‘කිරි උතුරන්ඩ  ඕනෑ’’, ‘‘මතු කවරදාවත් කිසිම කිසියම් දුගතියකට යන්නේ නෑ’’ ආදී වූ ප‍්‍රාර්ථනා සමූහයකි. එම ප‍්‍රාර්ථනාවන්ද වූයේ වැඩිහිටියන් අතර පමණි. ඒවා ද කියවුනේ සිද්ධියෙන් එපිට ඒ පිළිබඳ ස්මරණ කතා බහකදී ය.

වැඩිවියට පත්නොවූවන් එවැනි උදව්වක් ඉදිරියේ ‘‘ස්තූතිය’’ වෙනුවට ඇතැම් විට හිනාවක් පළ කරයි. නැතිනම් නිශ්ශබ්දවම හිඳියි. මෙම නිශ්ශබ්දතාවය ලැබූ උදව්ව නොසැලකීම සඳහා නොව එය හෘදයේ වඩාත් ගැඹුරක යෙදු හඩක් නොමැති ලිඛිත සටහනක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීයේ යැයි මම සිතමි.

‘‘ස්තූතියි’’ යන්නට පර්යායව පෙනී සිටින ‘‘තෑන්ක්’’ යන ඉංගි‍්‍රසි පදයේ නිරුක්තිය මම නොදනිමි. එහෙත් ස්තූති යන්නෙහි මූලය කළ යම් ක‍්‍රියාවක් හෝ චරිතාංගයක ගුණ මතුකොට කෙරෙන ගුණ වැනුමක් යන අදහස සහිත ‘‘ස්තෝත‍්‍ර’’ යන්නෙහි ගැබ්ව තිබේ. එහි සම්භවයට එතරම් දුර අතීතයක් ඇතැයි නොසිතමි. සමස්ත ජීවිතයම, පිරුණු, අත්හැරිය නොහැකි සාමූහික සමාජයක ‘‘ස්තූතිය’’ යෙදෙන්නේ කිනම් අවස්ථාවන්හිදී ද? හඩන දරුවකු වෙනුවෙන් කිරි එරෙන ප‍්‍රජාවක් තුළ ‘‘ස්තූතියි’’ යන්න බොළඳ අරුත් සුන් හඩක් බවට ලඝුවනු නොඅනුමානය. මගේ ජීවිතය පරදුවට තබා, පාරට බට, අසරණ දරුවා බේරා ගැන්ම මා වෙත පැවරී ඇති අත්හළ නොහැකි වගකීමක් වෙයි. එය ඉටු නොකළොත් පමණි මා වචනයෙන් ඇමතිය යුත්තේ. ඉටු කිරීමෙන් පසු ස්තෝත‍්‍ර ගැයීමක් අවශ්‍ය වන්නේද? එම ගැඹුරු සාමූහික කැපවීම සිදුරු වී භින්නව ගිය තැන ‘‘ස්තූතිය’’ යන හඩ මතුව එන්නට ඇත.

අපගේ ආචාර සමාචාරවල ස්වභාවය කෙබඳු වෙත්ද? කෙනෙක් වෙන්ව යන විට අපි අත වනමු. සමීප කෙනෙක් කලකින් මුණගැසුන විට තදින් අත අල්ලාගෙන තොරතුරු විචාරන්නෙමු. වැඩිහිටියෙක් වෙන්ව යනවිට හෝ ගෙතුළට ගොඩවදින විට දණ නමා දෙපා වැඳ අවසර ගන්නෙමු. වඩා ඉහළ රාජ්‍ය නිලධාරීන් හෝ අමුත්තන් බුලත් හුරුළු දී කැන්දාගෙන යන්නෙමු.  මේ සෑම ක‍්‍රියාවක් තුළම ආචාරයක එසේ නැතිනම් ගරු කිරීමක ලක්ෂණ ගැබ්ව පවතී.

වන්දනාව මෙම ආචාර සමාචාර ක‍්‍රියාවෙන් වෙන් වන්නේ කෙසේද? අප ආචාර සමාචාර පවත්වන්නේ කවුරුන්ටද? අපගේ වන්දනා මානයට ලක් වන්නේ කව්රුන්ද? යන්න මෙහිදී සිහියට නැගෙන කරුණකි. අපගේ ඉතා සමීපස්ථ සංස්කෘතික ජීවිතයේ වන්දනාවට ලක් වන්නේ අපගේ මව් පිය දෙපළයි. ආගමික ජීවිතයේ නම් බුදුවරු සහ දෙවිවරුය. අපි බුදුවරුන් වන්දනා කරන්නේ කෙසේද?

ගුරු දෙගුරුන් එනම්, ගුරුවරු සහ දෙමව්පියන් බුදුන් වඳින ලෙස වන්දනා කිරීම, අප හැදියාවේ මහා පිළිවෙතයි.

බුදුන් සිහි කරමින් එතුමන්ගේ අලෞකික වූ ලෝකෝත්තර ගුණ සමුදාය සිහි කිරීම හෙවත් එම ගුණ ගැයෙන පාලි පාඨ ගැයීම බුදුන් වැඳීමේ අංගයයි. බුදුන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින බෝධිය, චෛත්‍යය හෝ ප‍්‍රතිමාව වටා, දක්ෂිණාවර්ථව එනම් පිළිමය හෝ බෝධිය දෙසට දකුණු පැත්ත සිටින සේ, පැදකුණු කිරීම මේ සම්ප‍්‍රදායයි.

මීට දශක දෙකකට පමණ ඉහතදී මා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලත් පාසැලේ ආරම්භක අවදියේ සේවය කළ වයෝවෘද්ධ ගුරුවරයකු මට මුණ ගැසුණි. ඔහුගේ මතකයේ රැඳුන එක් සිද්ධියක් මෙහිලා සටහන් කරමි.

‘‘මගේ ශිෂ්‍යයෙක් හිටියා, ඔහු ජ්‍යෙෂ්ඨ විභාගය සමත් වෙලා වෙනත් පාසැලක අධ්‍යාපනය ලබන්න අස්වෙලා යන වෙලාවේ එයාගේ තාත්තා කිව්වා මහත්තයාට වඳින්න කියලා. ඒ කියනකොට ශිෂ්‍යයා සිය පියාගේ මුහුණ දිහා බැලූවා. එතකොට තාත්තා කිව්වා, අම්මටයි මටයි වැඳලා යන විදිහට වඳින්න’’ කියලා.

සිය ශිෂ්‍යයා තමා වටා ප‍්‍රදක්ෂිනා කරමින් තෙවරක් වැන්ද ආකාරය ඔහු මා ඉදියේ විස්තර කරමින් පැවසුවේ ශ‍්‍රී රාහුල හිමියන් විසින් රචිත කාව්‍යශේඛරයේ එන ආචාර්යවරයාණන්ගෙන් ශිෂ්‍යයා වැඳ සමුගත් අයුරු කියැවෙන කවිය තමා විසින් මැනවින් තේරුම් ගනු ලැබුවේ එදින බවය. (මෙය සිදුවූයේ 1950 ගණන්වල කැකිරාව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයේදී) කාව්‍යශේඛරයේ එම කවියද පහත දක්වමි.

‘‘මහත්මා ඒ ගුරුන්ගේ

පා පියුම් යුගදී මුදුණ තා

මහත් බැතියෙන් සිතත් හව වැඳ

ඇවිද ඇතුළත කැර අතා.

ඇතොත් වරදක් මෙතෙක් කල් හිඳ

කමා කරවයි කැර කතා

ගෙනත් අවසර නෙතත් කඳුලැලියෙන්

පුරා බැස මහ වතා’’

(5 වන සර්ගයේ 54 වන කවිය)

ඊළගට මෙහිලා දෙගුරුන් නමදින ගාථාවන් සාකච්ඡුා කරන්නට මට ඉඩ දෙන්න.

ප‍්‍රථමයෙන් දරුවෝ සිය මව් වන්දනා කරති. එවිට අදාළ වන්දනා පාලි පාඨය හඩ ඇසෙන සේ ගැයෙයි.

‘‘දස මාසේ උරේ කත්වා – පෝසේ සි වුද්ධි කාරණං

ආයු දීඝං වස්ස සතං – මාතු පාදං නමාමහං’’

මෙහි මුඛ්‍ය අදහස වන්නේ මව විසින් මා දස මසක් උරයෙහි දරා සිට, බිහිකොට, සියක් වසක් (වස්ස සතං) මාගේ ආයුෂ පවතින සේ ඒ සඳහා අවශ්‍ය කායික ශක්තිය ලැබෙන පරිදි මා කවා පොවා පෝෂණය කොට රැකබලා ගන්නා මව වන්දනා කරමි යන්නය.

මෙය දරුවා විසින් පවසනු ලැබුවත් එය මව්වරුන් විසින් දැරිය යුතු වූ දරුවන් වෙනුවෙන් වන මහා ප‍්‍රතිඥාවයි. එය ඇයගේ මහා කාර්යභාරයයි. ශතවර්ෂයක් ජීවිතය ගෙවනු පිණිස අවශ්‍ය වන්නාවූ කායික, මානසික ඇවතුම්-පැවතුම්, පෝෂණය, ලෙඩ දුක්වලින් මුදවා ගැනීම ආදී සියල්ල, කුසයේ සිට ලෝකයට භාර දීමෙන් අනතුරුව පවා, පවත්වා ගැන්මේ වගකීම මවකට අත්හළ හැකි නොවේ. දරුවා විසින් සිය මව වටා ප‍්‍රදක්ෂිණා කරමින් මෙය ගැයෙන විට මව විසින් දැරිය යුතු මෙම වගකීමේ බර ඇගේ ආත්මය තුළට නිතැතින්ම කිඳා බසියි.

මේ මහා උත්තරීතර මානව කාර්යභාරය මවක් විසින් උර දරන්නේ කෙසේද? දරුවා කුස දරන්නට පෙර තමා කායිකව ඒ සඳහා සූදානම් වීම, දරුවා කුස හිඳින කල ලබන පෝෂණය හා මානසික විවේකය, දරුවා ලැබුණු පසු ඔහුගේ නැළවිලි ගීත, ඔහු නැහැවීම, තෙල් බෙහෙත් ගැල්වීම, ඇඳුම් පැළඳුම් සැලසීම, කෑම බීම සැපයීම ආදී මේ සියල්ල මවක් විසින් දැන සිටිය යුතු ඉටු කළයුතු මූලික කරුණු වෙයි. අද මවක් මේ වගකීම දැරීම සඳහා සුදුසුකම් ලබයිද? අද මවකට මේ මහා කාර්යභාරයේ අල්පමාත‍්‍ර වූ පංගුවක් ලෙස පිහිටට එනු ඇත්තේ කුඩා කල බෝනික්කකු නැළවූ ඉතා සීමිත අත්දැකීම පමණක් විය හැක.

දෙවනුවට හෝ ඇතැම් විට ප‍්‍රථමයෙන් නැමදෙන පියා වන්දනා කරන පාලි පාඨය කුමක්ද?

‘‘වුද්ධිකාරො අලිංගිත්වා – වුම්බිත්වා පිය පුත්තකං

රාජ මජ්ජං සුපතිට්ඨං  – පීතු පාදං නමා මහං’’

පියාණන් මා වැළඳගෙන සිප සනසයි. (ආදරය කරයි) ඔහු විසින් මා වඩයි. මා රජුන් මැද සභාවේ පිහිටුවයි. මම ඔහුගේ දෙපා වඳිමි.

පියකුගේ සෙනෙහස මවක් මෙන් දරුවෙකුට දෙන ලෙස මෙය යෝජනා කරයි. පියෙකුගේ සම්මුතික දැඩි බව වෙනුවට ඔහුගේ ළයෙහි ස්පර්ශය දරුවෙකුට ලැබිය යුතු යැයි යෝජනා කරයි. මවකගෙන් අපේක්ෂිත වූ පෝෂණයට අමතරව, පියාගෙන් දරුවාගේ වෘද්ධිය නැතහොත් වැඞීම අපේක්ෂා කෙරෙයි. ඊළ`ගට පැවසෙන්නේ කුමක්ද? රාජ සභාවක මධ්‍යයේ සිය දරුවා ස්ථාපනය කිරීම පියාගේ කාර්භාරය වන බවයි. මෙයින් අදහස් වන්නේ කුමක්ද?

නිරවුල් චින්තනයක් සහිත, වියත් මෙන්ම සෘජු පෞරුෂයක් ගොඩනැගීමෙන් පමණක් සුධාරක රාජ සභාවක ප‍්‍රතිස්ථාපනයට කෙනෙකු උචිත බව පසක් කරයි. මෙය පියෙකුගේ ඉහළ කාර්යභාරයයි. මේ සඳහා බහුශ‍්‍රැතයන් මෙන්ම ශිල්ප ඥාන ධාරාවන් වෙත තම දරුවා කැඳවාගෙන යායුතු වේ.

දරුවා විසින් මේ වන්දනා පාඨය තමා වටා පැදකුණු කරමින් ගැයෙන විට මවට මෙන්ම පියෙකුට තමාගේ පීතෘ කාර්යභාරය කුමක්දැයි සිත තුළට ගැඹුරින් දැනෙන්නට පටන් ගනී. පීතෘත්වය එහි මහා පුළුල් අර්ථයෙන් තමා තුළ දැල්වෙන්නට පටන් ගනී.

මවකගේ සහ පියෙකුගේ කාර්යභාරයන් එක්ව ගොනු කළ විට ඒවා රටක අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් රජකු විසින් දිය යුතු ප‍්‍රතිඥාවන් බවට පත්වෙයි. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ජපන් රටේ මූලික ප‍්‍රතිඥාවක් වූයේ වැඩෙන සහ ලැබෙන්නට සිටින දරුවන්ගේ කායික පෝෂණය නොමදව ඉටු කිරීමට ක‍්‍රියා කළ යුතු බවයි. මෙය මවගේ කාර්යභාරයයි. ශිල්ප ලබාදී නිරවුල් චින්තනයකින් අනාගත පරපුර ශක්තිමත් කිරීම රටක ඊළග අත්හළ නොහැකි වගකීමයි. මෙය පියෙකුගේ උරමත රැඳුන මහා භාරයයි. දෙගුරුන් නිබඳව තමා ඉදිරියේ දණ නමා සිය දරුවන් විසින් මුමුණනු ලබන වන්දනා ගාථාවල සැබෑ අරුත අවශෝෂණය කොට ගතහොත් ඔවුන් අතින් තම දරුවන් උදෙසා අලූත් දේශයක් තැනෙනු ලැබීම කවරකුටවත් වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත.

සියල්ලන්ටම යහපතක්ම වේවා !

- උඳුල බණ්ඩාර අවුසදහාමි

By ලංකා සී නිවුස්

නුහුරු නුපුරුදු රහස පිළිබඳ මිහිර ආදරයයි කියා …. //

පවුරු බැඳ ගෙන සිතක වැජඹුනු

රසවතී නෑ කොයි ගියා … //

ආදරෙයි මම ආදරෙයි … //

දම්මි තවමත් ආදරෙයි

මහා පියකරු සිහින සිතුවමි මතුකලා රසබර හැගුමි

දයා වන්තය යොවුන් සිතිව්ලි

රස කලා ඹබෙ නෙත් කැලුමි … //

ආදරෙයි මම ආදරෙයි … //

සුගත් තවමත් ආදරෙයි

ආදරෙයි මම ආදරෙයි

සුගත් තවමත් ආදරෙයි

අසිරිමත් ලෙස ඇදුනු දේදුණු කලු වලාවෙන් යට වුනා

මිහිරියාව්ය අනේ දවසක

ඹබේ හදවත ගොලු උනා … //

ආදරෙයි මම ආදරෙයි … //

දම්මි තවමත් ආදරෙයි

ආදරය එක අතක ප්‍රේමය තව අතක මා මැදි වුනා

සාගරය ඇයි වේදනාවක

අහෝ හිතවත තනිවුනා … //

ආදරෙයි මම ආදරෙයි සුගත් තවමත් ආදරෙයි

ආදරෙයි මම ආදරෙයි දම්මි තවමත් ආදරෙයි

ආදරෙයි .. ආදරෙයි… ආදරෙයි…. ආදරෙයි ….

වසර දහස් ගණනක ඉතිහාසය පුරා මානව සමාජය, මානව ප්‍රගතියට හේතු වූ දෘෂ්ඨින් රාශියක් බිහිකර ඇත. විවිධ දෘෂ්ටීන් බිහි කිරීමට අදාළ භාෂාවන් ලෝකයට අහිමි වන විට දැනුම, වටිනාකම් සහ විවිධ විශ්වාසයන් රාශියක් ද ලෝකයට අහිමි වේ. මෙය වෙනත් වචනයකින් විස්තර කළහොත් දිනෙන් දින, වසරින් වසර භාෂා විවිධත්වය හෙවත් වාග් විවිධත්වය අහිමි වී යාමත් සමඟ මානව සමාජය මුහුණ දෙන විවිධ ගැටලුවලට විකල්ප විසඳුම් සෙවීමේ පරාසය අඩු වී යයි. එපමණක් නොව, වාග් විද්‍යාඥයන් සඳහන් කරන ආකාරයට වාග් විවිධත්වය පටුවීමත් සමඟ නිර්මාණශීලීත්වය සහ වෙනස් වන පරිසරයට මුහුණ දීමේ ශක්තිය ද මිනිසාට අහිමි වී යයි.

වාග් විවිධත්වය පිළිබඳ මේ වන විට ජීව විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ ද අවධානය යොමු වී ඇත. එයට හේතුව භාෂාවට ජීව විද්‍යාත්මක පදනමක් පවතින බවට ඇති මතයයි. කෙසේ වුව ද භාෂාව සතු ජීව විද්‍යාත්මක පදනම කුමක්ද යන්න සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කරගෙන නැත.

මානව භාෂාවක් යනු සන්නිවේදනය සඳහා අපගේ ස්වර පථය (Vocal tract)  ශබ්දය විවිධ ක්‍රමයට යොදා ගැනීමයි. අපගේ ස්වර පථය ශබ්දය හසුරවන ආකාරය අනුව භාෂා විවිධත්වය ඇතිවේ.

යුනෙස්කෝ සංවිධානය සඳහන් කරන ආකාරයට වර්තමාන ලෝකයේ භාවිතා වන භාෂා සංඛ්‍යාව 6700 කි. පසුගිය වසර ලක්‍ෂයක කාලය තුළ මිනිසා විසින් භාෂා ප්‍රභේද 130,000 ක් භාවිත කර ඇතැයි ජීව පරිණාමය පිළිබඳ මහාචාර්ය මාක් පේගල් පවසයි.

වාග් විවිධත්වයට එරෙහිව එල්ල වී ඇති තර්ජන පිළිබඳ ලෝකවාසීන් දැනුවත් කිරීමේ අරමුණින් යුනෙස්කෝ සංවිධානය පෙබරවාරි 21 ජාත්‍යන්තර මවු භාෂා දිනය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

අතීතයේ දී අධිරාජ්‍යවාදී පාලකයන් ඔවුන් ගේ යටත් විජිත වැසියන් භාවිත කළ ස්වදේශීය භාෂාවන් විනාශ කර දැමීමට ඉමහත් වෙහෙසක් ගෙන තිබිණි. වර්තමානය වන විට එය ගෝලීයකරණය මුවාවෙන් මාධ්‍ය හා මුසු වී භාෂා විවිධත්වයට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වේ.

ඕස්ට්‍රේලියාව, කැනඩාව සහ අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය යන ඉංගී‍්‍රසි භාෂාව ප්‍රධාන භාෂාව ලෙස යොදාගන්නා රටවල වාග් විවිධත්වයට දැවැන්ත තර්ජනයක් එල්ල වී ඇත.

මේ රටවල ජීවත්වන ආදිවාසී ජනතාව භාවිත කරන භාෂා ශීඝ්‍රයෙන් තර්ජනයට ලක්වෙමින් පවතී. මෙහි පවතින ඉතා අවාසනාවන්ත තත්ත්වය එම රටවල මුල් පදිංචිකරුවන් සුළු ජනකොටස බවට පත් වූ ඔවුන් ගේ මවු භාෂාව ආදිවාසීන් ගේ භාෂාව ලෙස හඳුන්වා ක්‍රමයෙන් අතුරුදහන් වීමට මඟ පෑදීමයි. ඕස්ට්‍රේලියාවේ පමණක් දැඩි තර්ජනයට ලක් වූ භාෂා 167 ක් පවතින බව වාර්තා පෙන්වා දෙයි.

මිලියන 480 ක ජනගහණයක් ඉංගී‍්‍රසි භාෂාව කතා කරයි. එහෙත් ලෝකයේ දැනට භාවිත වන භාෂාවන්ගෙන් හරි අඩක් මවු භාෂාව ලෙස යොදාගන්නා පිරිස දසදහසකටත් වඩා අඩු ය. මේ භාෂා බොහොමයක් 21 වැනි ශතවර්ෂය අවසන් වීමට පළමුව ලෝකයට අහිමි වී යා හැකි බවට අනාවැකි පළකරයි.

කිසියම් භාෂාවක් අනතුරුදායි හෙවත් අනාරක්‍ෂිත තත්ත්වයට පත්ව ඇතැයි සලකන්නේ එම භාෂාව මවු භාෂාව ලෙස යොදාගන්නා පිරිස දසදහසට වඩා අඩු වූ විට ය.

වාග් විද්‍යාඥයන් සඳහන් කරන ආකාරයට වර්තමානයේ දී මවු භාෂාවන්ට ප්‍රබල ම තර්ජනය එල්ල වී ඇත්තේ මාධ්‍ය මඟිනි. එය අතීතයේ දී පැවති යටත් විජිත පාලනයටත් වඩා ප්‍රබල බලපෑමක් එල්ල කරන බවත්, එයට හොඳ ම උදාහරණය ඉන්දියාව බව තර්ජිත භාෂාවන් පිළිබඳ පදනමේ සභාපති නිකොලාස් ඔස්ට්ලර් පවසයි.

යටත් විජිත යුගයේ දී ඉන්දියාවේ පරිපාලන භාෂාව වූයේ ඉංගී‍්‍රසි භාෂාවයි. එසේ වුව ද ස්වදේශික භාෂා මවු භාෂා ලෙස භාවිත කරන සංස්කෘතීන්ට ඉංගී‍්‍රසි භාෂාව භාවිත කිරීමට ප්‍රබල දේශපාලනික බලපෑමක් එල්ල වී නැත. එය පැහැදිලි වන්නේ නිදහසට පෙර ඉංගී‍්‍රසි භාවිත කළ ස්වදේශික ජනතාව ඉතා සීමිත වීමයි.

එහෙත් නිදහසින් පසු තත්ත්වය හාත්පසින් ම වෙනස් ය. මාධ්‍ය මඟින් බොහෝ විට ඉංගී‍්‍රසි භාෂාව යොදාගනිමින් හුවා දක්වෙන්නේ බහුතරයේ ජීවන රටාවයි. මේ සමඟ තියුණු සංස්කෘතික බෙදීමක් කරළීයට පැමිණ ඇත. වර්තමාන තරුණ පරපුර වැඩිහිටියන් සමඟ කතාබහ කිරීමේ දී ඔවුන් ගේ මවු භාෂාව හෙවත් සම්ප්‍රදායික භාෂාව භාවිත කරයි. එහෙත් සම වයසේ ඔවුනොවුන් කතාබහේ දී ඉංගී‍්‍රසි යොදා ගනී. මේ මඟින් ඔවුන් විදහා දක්වන්නට උත්සාහ ගන්නේ නිදහස සහ ගෝලීය අනන්‍යතාවයයි.

මේ ප්‍රවණතාව ලොව පුරා විසිරී සිටින කුඩා සංස්කෘතීන්ට අයත් ජනතාව ගොදුරු කර ගනිමින් සිටී. මෙවැනි කොටස්වලට අයත් දරුවන්ට පාසලේදී ඔවුන් ගේ ඉතිහාසය හෝ සංස්කෘතියේ අභිමානය පිළිබඳ ඉගෙනීමට අවස්ථාව නොලැබේ. අවසානයේ දී තරුණ පිරිස තම පාරම්පරික භාෂාව සහ සංස්කෘතිය නොවැදගත් දෙයක් ලෙස දකී.

යටත් විජිත යුගයේ දී ස්වදේශික සිසුන්ට පාසලේ දී තම මවු භාෂාවෙන් කතා කිරීම දඬුවම් ලබන වරදක් ලෙස සැලකිනි. එවැනි විටෙක තම මවු භාෂාව පිළිබඳ හීනමානයක් ඇතිවීම පුදුමයට කරුණක් නොවේ.

අද ලෝකය විශ්ව ගම්මානයක් ලෙස හඳුන්වයි. විශ්ව ගම්මානයේ පුරවැසියන් සියලු දෙනා ම එක ම භාෂාවක් කතා බහ කිරීම ලෝකය වඩාත් කිට්ටු වීමට හේතුවෙනු ඇතැයි සමහරුන් පෙන්වා දෙති. එමෙන් ම සෑම දෙනාට ම එක ම තොරතුරු ලබාගැනීමේ සමාන අවස්ථාවක් පවතින බව ද කියයි. මේ නිසා එකිනෙකට වෙනස් සංස්කෘතීන් දෙකක් අතර වැරැදි අවබෝධයක් ඇති වීමට පවතින අවස්ථාව ඉතා අවම බව සමහරුන් තර්ක කරයි.

කෙසේ වුව ද වාග් විද්‍යාඥයන් මේ මතයට එකඟ නොවේ. වාග් විද්‍යාඥ ඩේවිඩ් ක්‍රිස්ටල් අදහස් දක්වන ආකාරයට ජන වර්ගය කුමක් වුව ද ඔවුන් ගේ අනන්‍යතාව තහවුරු කරන මූලික පදනම මවු භාෂාවයි.

කොඩියක් වැනීම, නිල ඇඳුමක් භාවිතාව හෝ ලාංඡනයක් මඟින් සෙසු ලෝකයට තම අනන්‍යතාව පෙන්විය හැකි ය. එහෙත් ලෝකය තුළ අප අයත් ජන කණ්ඩායමේ අනන්‍යතාවය පෙන්විය හැකි තීරණාත්මක සංකේතය මවු භාෂාවයි.

ජාතිකවාදය ලෙසින් හෝ ජනවාර්ගිකත්වය ලෙසින් හඳුන්වන ශක්ති ප්‍රභවය සම්භවය ලබන්නේ ඉහත අනන්‍යතාවය මත බව වාග් විද්‍යාඥයන් සඳහන් කරති.

මවු භාෂාව යනු පුද්ගලයකුට ලැබෙන විශ්වීය අනන්‍යතාවයකි. මෙය ඇමර්සන් ගෝත්‍රිකයෙකුට, වියට්නාමයේ ගොවියෙකුට, නිව්යෝක් හි නීතිඥයෙකුට මෙන් ම පැරිසියේ දේශපාලනඥයෙකුට ද එක හා සමාන ය.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඇබෝජිනියන්ස්වරු ඇමර්සන් හි රතු ඉන්දියානුවන් මෙන් ම ශ්‍රී ලංකාවේ ආදිවාසී වැදි ජනතාව ද ඔවුන් සතු අනන්‍යතාව නිස්සාරණය කරගෙන ඇත්තේ ජීවත් වීම සඳහා හා අවට භූමිය සහ සම්පත් භාවිතා කරන ආකාරය අනුව ය. මෙහි දී ඔවුන් තම නිජ භූමිය වෙත භෞතිකව සහ අධ්‍යාත්මිකව සම්බන්ධකරණ රැහැන් පට ලෙස ක්‍රියා කරන්නේ මවු භාෂාවයි.

ලෝකයේ ඇති භාෂාවන්ගෙන් හරි අඩක් පමණ කතා කරන්නේ සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවල් 07 කි. බ්‍රසීලය, කැමරූන්, ඉන්දියාව, ඉන්දුනීසියාව, මෙක්සිකෝව, නයිජීරියාව සහ පැපුවා නිව්ගිනියා රටවල් ය. ආර්ථිකමය, දේශපාලනික සෞඛ්‍ය වැනි ක්ෂේත්‍රයන්හි දැවෙන ගැටලු සහිත මෙම රටවලට සුළු ජන සංස්කෘතීන්ට අයත් මවු භාෂාවන් ආරක්‍ෂා කිරීම යනු මිරිඟුවක් පමණි. මේ අතර සුළු ජන සංස්කෘතීන්ට අයත් භාෂා ආරක්‍ෂා කිරීම ධනවත් රටවල සමාජ සුබසාධන කටයුත්තක් බවට පත් වෙමින් පවතී.

ලෝකයේ ජීවත් වන ආදිවාසී ජනතාව භාවිත කරන භාෂා සංඛ්‍යාව 4000 කි. මේ අතර ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආදිවාසී භාෂාවක් වන Wakawaka කතා කරන පිරිස තිදෙනෙක්. කැනඩාවේ Kutenai භාෂාව කතා කරන පිරිස 6 කි. ලෝකයේ දැනට භාවිත වන භාෂාවන්ගෙන් 83%ක් ඒකදේශීය (endemic) භාෂාවන් ය.

90 දශකයේ අන්තර්ජාලය කරළියට පැමිණීමත් සමඟ යටත් විජිත සමයේ දී සිදු වූ විනාශය ඉක්මවා යන විනාශයක් වාග් විවිධත්වයට එල්ල වේ යැයි බිය පළ විය. එයට හේතුව වූයේ අන්තර්ජාලය භාවිත කළ හැක්කේ ඉංගී‍්‍රසි දන්නා අයට පමණ යයි මුලින් පළවූ ආරංචිය යි.

කෙසේ වුව ද වර්තමානය වන විට භාෂා 1500 ක් පමණ අන්තර්ජාලයට එක් වී ඇත. ඉතා පහසුවෙන් සුළු වියදමක් දරා ලිඛිත සාහිත්‍ය, ගීත, වෙනත් සංස්කෘතිකාංග අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ලොව පුරා විකාශය කිරීමේ අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගැනීමට සුළු ජාතික ජනවර්ග මේ වන විට කටයුතු කරමින් සිටී. මේ සඳහා විශේෂයෙන් ඇරඹුණු වෙබ් අඩවි ද පවතී. මේ සඳහා හොඳ ම උදාහරණය මායා ශිෂ්ටාචාරයට අයත් ආදිවාසීන් ය. මායා භාෂාව පිළිබඳ විශේෂඥයන් ඔවුන් ගේ භාෂාව සහ සංස්කෘතිකාංග ලොව පුරා රැගෙන යාමට අන්තර්ජාලය යොදා ගනී.

දුර බැහැර ස්ථාන දෙකක ජීවත්වන ආදිවාසීන්ට තම භාෂාවෙන් එකිනෙකා ඇමතීමේ දුර්ලභ අවස්ථාව ජංගම දුරකථන මඟින් ලැබී ඇත. මෙයට ආදිවාසී ගෝත්‍රවලට අයත් තරුණ පිරිස් බෙහෙවින් ආකර්ෂණය වී සිටී.

කෙසේ වුව ද භාෂාවක චිරස්ථායි පැවැත්මට එම භාෂාව, මවු භාෂාව කර ගත් ජනතාව එදිනෙදා ජීවිතයේ දී භාවිත කළ යුතු ය. භාෂාවක පැවැත්මට යන්ත්‍ර යොදා ගැනීම තිරසාර විසඳුමක් නොවන බව අමුතුවෙන් කිව යුතු නැත.

Dinamina 25/10/2011

තිලක් රණසිංහ

නැෂනල් ජියොග්‍රැෆික් ඇසුරිනි

නීල දෑස පුරා
සිහින ලො‍වෙන් පෙරා
වෑහෙ කැලුම් නුරා
මා ඹබෙ පෙමිබරා

සසරෙ එකට සරා
පැමින පෙරුමි පුරා
ගියද නොසිතු යුරා
මා ඹබෙ පෙම්බරා

මිහිරි සුවද ඹබේ
මහද වතට එබේ
පෙරදි දිනෙක බවේ
ලදිමි මෙවන් සුවේ

සසරෙ එකට සරා
පැමින පෙරුමි පුරා
ගියද නොසිතු යුරා
මා ඹබෙ පෙම්බරා

නීල දෑස පුරා …. //

මාද ඹබද මෙසේ
දෙකොන දෙතැන වෙසේ
දිනක මෙලොව කුසේ
පතමි දිනන ලෙසේ

සසරෙ එකට සරා
පැමින පෙරුමි පුරා
ගියද නොසිතු යුරා
මා ඹබෙ පෙම්බරා

නීල දෑස පුරා ….